Billy 1De Sphynx is één van de meest opvallende van alle kattenrassen. Het is namelijk een kale kat. Dit ras is ontstaan doordat enkele tientallen jaren geleden een aantal mensen kittens die kaal geboren werden als gevolg van een natuurlijke mutatie, geselecteerd hebben om meer naakte katten te gaan fokken. Omdat een Sphynx geen haren verliest waaraan talg en huidschilfers hangen, kan dit ras een oplossing zijn voor kattenliefhebbers met een allergie. Echter, mensen die sterk allergisch zijn zullen nog steeds reageren op de talg en schilfers die aan de huid van een Sphynx kleven. Omdat een Sphynx regelmatig gebaad wordt, zal de hoeveelheid talg en schilfers niet erg groot zijn. Hoe dikwijls een kale kat in bad moet, hangt af van verschillende factoren:
Zoals mensen een vette of droge huid kunnen hebben, verschilt ook de ene Sphynx van de andere. Sommigen hebben een hele kale, zachte huid, die aanvoelt als zeemleer. Bij deze katten lijkt het water van hun huid te lopen zoals bij een skilat die net in de was is gezet.
Anderen hebben een fijne dons, weer anderen hebben korte, stugge haartjes op rug en gezicht.
Sommigen hebben een redelijk behaarde staart, poten of oren.
Het hangt allemaal een beetje af van de genen en het seizoen, maar het kan ook onder invloed van hormonen (krolsheid, zwangerschap) veranderen.
Sphynxen die alleen zijn of met behaarde katten samenleven, zullen minder snel vuil worden dan wanneer ze een andere Sphynx als gezelschap hebben. Ze zoeken de warmte en vooral gezelschap op, en liggen meestal in mekaar verstrengeld te rusten of te slapen. Daardoor wordt er meer gezweet, meer talg en vuil afgescheiden.
De lichtgekleurde Sphynxen lijken het snelst vuil te worden, die zal men dan ook sneller weer in bad zetten.
Een Sphynx die een vaste plaats heeft in huis waar hij slaapt, zal enkel op die plaats vlekken achterlaten. Mag hij echter ook op kussens, zetels en in bedden liggen knorren, dan zal zijn baasje het wenselijk vinden hem iets vaker te wassen.
Wel even een opmerking hierbij: mensen die vettig haar hebben, zullen het wel weten: hoe vaker je het wast, hoe sneller het weer vettig wordt. Dit is normaal: de talgklieren worden uitgedroogd door water/zeep en worden zo gestimuleerd om de vochthuishouding van de huid weer op peil te brengen. Daarom kan je best vermijden een Sphynx al te vaak te wassen. Tussen twee wasbeurten in kan het ergste vuil opgenomen worden door met een vochtig doekje, zoals je gebruikt bij het verschonen van een baby, over de huid te gaan. Sommige Sphynxen worden wekelijks in bad gezet, bij anderen is het maar één keer per maand of zelfs minder vaak nodig.
Welk product je gebruikt voor het wassen van een Sphynx, hangt ook af van kat tot kat. Sommigen gebruiken enkel speciaal ontwikkelde kattenshampoos, anderen babyshampoo, weer anderen een combinatie van shampoo en groene zeep (die de huid niet uitdroogt door de glycerine die ze bevat). Waar je in ieder geval best op let, is dat er producten gebruikt worden die zeer mild zijn en geen of weinig parfums bevatten. Als een Sphynx na de wasbeurt rode vlekken of bobbeltjes krijgt, kan je beter volgende keer een ander product proberen! Het is een beetje zoeken soms, en bij aanschaf van een Sphynx kitten kan je best even informeren naar het product dat bij de fokker gebruikt wordt om de kittens te wassen.
Een Sphynx kitten dat uit een goede cattery komt is vanaf de leeftijd van ongeveer 8 à 10 weken gewend gemaakt aan het badje, oren uitkuisen en nagels knippen/proper maken. Zulke kittens zijn dan ook niet bang van water, en als het wassen op een rustige, relaxte manier gebeurt zullen ze daar dikwijls zelfs van genieten.

Hoe ga je nu best tewerk?
Eerst leg je alle spullen klaar die je nodig hebt: oorstokjes, natte doekjes, nagelknipper, handdoek, washandje of massagehandschoen voor in bad, evt. product om de oren proper te maken, een lekker snoepje. De kamertemperatuur moet ook aangenaam zijn, we stappen zelf niet graag uit de douche in een ijskoude badkamer.
Je kan een Sphynx in een babybadje wassen, of in een teil, in bad of in de douche, in de gootsteen… als je maar over warm water beschikt. Je laat het badje vollopen tot het water ongeveer 10 cm. hoog komt, niet hoger dan de buik van de kat, dus bij kittens kan dat een pak lager zijn. Zorg ervoor dat het water aangenaam is van temperatuur, zoals je bij een baby zou doen. Spreid de handdoek uit op een werkvlak in de buurt van het bad. Indien nodig, ga je eerst Surolan of een soortgelijk product in de oren aanbrengen om het vuil los te weken. Sommige Sphynxen produceren meer oorsmeer dan de gemiddelde kat. Let op: als er echt heel veel oorsmeer wordt aangemaakt, of het wordt korrelig van samenstelling, en je ziet je kat regelmatig krabben en met zijn hoofd schudden, laat dan je Sphynx bij de dierenarts even checken op oormijt.
Zet de Sphynx rustig in het water en neem het washandje dat je natmaakt en een beetje uitwringt. Zonder shampoo maak je nu eerst het gezicht schoon: ogen, neus en mond waar dikwijls voedselresten achterblijven in de vorm van zwarte korstjes op de lippen. Je kan evt. de tanden voorzichtig poetsen met een tandenborsteltje.
Daarna neem je een beetje shampoo en water, laat het wat schuimen en begin je de Sphynx in te zepen: werk van bij de nek en hals naar de borst, neem een voorpoot in je hand en wrijf onder de oksel, daarna werk je de poot af tot aan de voetkussentjes, daarna doe je hetzelfde aan de andere kant. Neem de voorpoten vast en laat de Sphynx op zijn achterpoten staan, zo kan je de buik goed schoonmaken. Daarna zet je hem terug neer en kan je de rug onder handen nemen. Wanneer nodig ververs je het washandje met nieuw water en shampoo. Doe de achterpoten één voor één en daarna de staart. Als laatste schrob je het vuilste plaatsje: onder de staart. Wees grondig maar toch voorzichtig, zeker bij het vastnemen van de poten en het proper maken van het gezicht en de geslachtsdelen. Was je Sphynx zoals je een baby zou wassen.
Als alles goed schoon is, laat je het water weglopen en spoel je de Sphynx af met proper water. Dit kan met een bekertje, met een proper washandje, maar ook gewoon onder de kraan als de kat dat gewend is. Zorg weer voor de ideale temperatuur, en de meeste Sphynxen zullen van de warme douche genieten. Daarna zet je de Sphynx op de handdoek en wikkel je hem helemaal goed in, enkel het hoofd blijft vrij. De oren worden schoon gemaakt met een vochtig doekje en de binnenkant met een oorstaafje. Ga niet dieper in het oor dan tot waar je kan kijken, om te vermijden dat je iets beschadigt of het oorsmeer dieper duwt waardoor proppen en/of ontstekingen kunnen ontstaan.
Daarna zijn de nagels aan de beurt. Die worden ook bij binnenkatten vuil, door klieren die talg afscheiden. De bruine smurrie kan je verwijderen door zachtjes op een teen te knijpen zodat de nagel naar buiten wordt geduwd. Hier komt weer een vochtig doekje handig van pas. Wanneer de smurrie niet loslaat, kan je het proberen met een babytandenborstel. Olie kan de smurrie oplossen, waardoor die makkelijker loskomt.
Sommige mensen maken zelfs de hele huid van de Sphynx proper door die in te wrijven met een plantaardige (olijf- of kokos- bijvoorbeeld) olie, of babyolie en daarna de olie er terug af te wrijven met een zachte, droge doek. De olie neemt dan het vuil op, dat later samen met de olie weer verwijderd wordt. De olie voedt ook gelijk de huid en droogt ze niet uit, zodat de talgklieren niet extra gestimuleerd worden.
Als de nagels moeten geknipt worden, kan je dat doen met een speciale nageltang voor katten en kleine honden, maar een gewone nagelknipper werkt ook prima. Je duwt weer de nagel naar buiten, en knipt enkel het scherpe puntje af. Zorg ervoor dat je niet in het roze, vlezige gedeelte knipt, dan gaat de teen bloeden en pijn doen. Dit bloeden kan je stelpen door de nagel door een stuk zeep te halen.
De nagels van de voorpoten hebben 4 tenen die naar voor wijzen, en een beetje lager dan de rest, aan de binnenkant van de voet, een vijfde nagel van de “duim”. De voeten van de achterpoten hebben slechts 4 tenen. Die kan je het makkelijkst bereiken als je de kat, die nog steeds in de handdoek gewikkeld is, op zijn rug legt in je arm, als een baby.
Een kat heeft een krabpaal nodig, niet om de nagels te “scherpen” maar om de oude stukken nagel te verwijderen, waardoor een nieuwe, scherpe nagel te voorschijn kan komen. Bij het knippen van de nagels hangt er soms nog een oude schilfer aan de teen. Laat die rustig zitten tot hij klaar is om volledig los te komen.
Als dit allemaal achter de rug is, geef je de kat een snoepje om hem te belonen en laat je hem uit de handdoek komen. Zorg ervoor dat hij goed droog is.
Dit ritueel duurt ongeveer 15 minuten. Je hoeft een Sphynx uiteraard niet te borstelen, je vindt nergens uitgebraakte haarballen en geen vlooien.
Na het bad is het moment aangebroken om foto’s te maken van je fiere, blinkende Sphynx…
Katten wassen ook zichzelf voortdurend. Een Sphynx die in de zomer graag in het zonnetje zit, moet beschermd worden tegen UV-stralen, anders gaat hij verbranden, net zoals mensen. Zorg ervoor dat je een speciale zonnebrandcrème in huis hebt, die niet giftig is voor katten. Probeer de uurtjes zonnekloppen te beperken door genoeg schaduw te voorzien.
De huid van een Sphynx voelt niet alleen zacht, maar ook zeer warm aan. Toch is de lichaamstemperatuur van een Sphynx niet hoger dan bij een andere kat. Een Sphynx kan ook buiten zijn lichaamstemperatuur goed behouden. Wel te vermijden is tocht.
Veel plezier bij het verzorgen van deze lieve, speelse, intelligente dieren!
Bron: Kathy Ruyssers - Sphynx cattery Zero Pelagio

Belgian Cat Club vzw